Dünya akla uygun değil diyor Albert CAMUS. Aslında akıl da insana uygun değil. İnsanoğlu yani homo sapiens, bütün evrimleşme süreçlerinde ve bu evrim hala devam ederken aklıyla nasıl uyum sağlayacağını, aklını nasıl yöneteceğini, bir akla sahip olmanın ağırlığını, bedellerini ve sonuçlarının yönetimini hala öğrenemedi ve onun sıkıntısını yaşıyor. Bütün bu sanat, edebiyat, felsefe ve din hareketleri, hepsi bu sancının sonucudur. hepsi bu sancılı sürecin sonucudur. İnsan aklı sürdürülebilir olmayan bir işlevselliğe sahip. Aklı iyiye kullanmak çok faydalıymış. Aklı iyiye kullanmak gerekirmiş. İdeal olan buymuş diyorlar. insanoğlunun neolitik devirden günümüze kadar süren 12 bin yıllık bütün süreçlerine yüzeyden bile bakacak olsak; bu akıl denen şeyin pek de iyiye kullanılmadığını göreceğiz. akıl daha çok iyilik mi üretti yoksa kötülük mü üretti ya da daha çok kötü sonuçlara mı sebep oldu? bütün tarihte ve günümüzde, kaş yaparken milyonlarca göz çıkmadı mı? kurunun yanında yüzmilyonlarca yaş yanmadı mı? Teknolojik, bilimsel ya da sosyolojik/siyasi devrimler. İdeolojiler, öğretiler. Ne oldu peki sonuç ne?
Akıl havalı bir uyumsuzluktan başka bir şey değil bana göre. Ve aklı olan ya da aklı gelişmeye başlayan, bütün bu süreçlerde bir akıl üretmeye başlayan ve bunu geliştiren tek hayvan türüyüz. Akıl insana uygun bir şey değil çünkü biz bir hayvandık ve bu adaptasyon süreci hala devam ediyor. Ya da öyle bir süreç bile yok. ya da giderek matematikselleşiyor, mekanikleşiyor ve iyice kuruyup rasyonelleşiyor. Akıl ve postmodern rasyonalite insanı giderek robotlaştırıyor. Timsah ya da aslan, karnı doyunca bir hafta yatar. başka bir katliam yapmaz zevk için. İnsan da bir hayvandı lakin aklı üretti ve karnı doymaz, gözü doymaz bir yaratığa dönüştü. bence insanoğlu bu akıl denen şey ile doğal bir canlı olmaktan çıkmıştır. ve doğadan da kopmuştur artık.
insanda tarih boyu süregelen bütün bu istikrarsızlık, çelişki, tutarsızlık, savaşlar, kötülükler ,psikolojik rahatsızlıklar , delirmeler intiharlar, nörolojik rahatsızlıklar, psikiyatri, psikoloji ,pedagoji, NLP, yaşam koçluğu, kişisel gelişim, yoga, tasavvuf, inisiyasyon süreçleri, mistik öğretiler, ruhsal gelişim öğretileri ve hepsi bu sancılı sürecin sonuçlarıdır. Uyumsuzluk, doğal bir canlı olmaktan ve doğadan çıkış. Sonradan eklenen bu yapay parça ile uyum sorunu. Tıpkı bir insan bedenine dışardan başka bir organ nakledildiğinde doku uyuşmazlığı sorunu yaşanması gibi bir şey bu.
Evet aklı geliştirmeseydik bu gezegenden silinip gidecektik belki de. Çünkü zaten zayıf bir türdük. Survivor koşullarına dayanamayacaktık. fakat bunlar da çok peşin hükümler lakin şu an dünyada hala binlerce şempanze, primat, maymun ve orangutan türü var. belki de onlar nasıl bugüne gelebildiyse biz de gelirdik. Ama dediğim gibi akıl hala bize pek uygun değil. Akıl bir lanet mi yoksa bir nimet mi? Aklımız bize ne kazandırdı? kan ve gözyaşı mı? bilmiyorum tarihe bakınca başka bir şey göremiyorum. Akla sahip olan İnsanoğlu şu varlıkta ve şu evrende neye sebep oldu? neye sebep oluyor? ya da neye yaradı? neye yarıyor?
Bilinçaltı, ego ve supergo gibi üçe bölünen bir akıldan ya da üçlü bir koalisyon tarafından yönetilmeye çalışılan bir akıldan bahsediyoruz. Neden tek bir parça değiliz, bir bütünlük taşımıyoruz? Bilinç dediğimiz şey iceberg’in sadece görünen kısmı değil mi ? Evet. Peki irade nerede, var mı gerçekten o? İrade yoksa, etkisi tahmin edilenden ya da bilinenden çok daha az ise, bilinçli, bağlantısız, bağımsız tercihlerden bahsedemiyorsak peki akıl nerede? Her tercihin, her davranışın altında genetik faktörlerden tutun da, sosyolojik, çevresel, yaşantısal , görüngüsel , vs…bunun gibi etkiler varsa peki o zaman nasıl bir akıldan söz edeceğiz?
Evet aklın tanımı zaten tam olarak yapılamadı. Sistematik mantık süreçleri için düşünce üretmek, sebep-sonuç süreçlerini belirleyebilmek, kavramsal ve soyut düşünebilmek. Akıl bunları sağladı bize. Fakat onun evrimsel süreçte geldiğimiz noktada insana uygunluğu, insana faydaları, zararları, nelere sebep olduğu, nelere sebep olamadığı gibi daha birçok şey bence artık tartışmaya açılmalıdır. Sanayi devrimi ve moderniteyle birlikte günümüze dek salt rasyonalite kutsandı durdu ve hala kutsanıyor. Yaklaşık 300 yıllık bu zaman diliminde, sadece kuru akla tapan insanoğlu peki ne kazandı ne kaybetti? Aklı ve bilimi bir kenara koyalım demiyorum ve fakat günümüzde geldiğimiz nokta nedir? Neredeyiz? Nereye doğru evriliyoruz? Dünya ve insanlık, insani değerler, etik, insaniyet, insanlık onuru nereye gidiyor?
Koskoca dünya Londra’daki 5 tane bankere, 5 tane küresel bankaya, üç beş tane küresel kartel sermaye odağının insafına kaldı. gülüyorum ha bu kadar şeylerden sonra. Aydınlanmalar, rönesanslar, devrimler yok bilmem neler. Eskiden de krallar vardı ne değişti ? Şimdi de sermaye kralları var. Adamların derdi para değil artık onu da söyleyeyim. Yani uzun zamandır değil. Parayı veren düdüğü çalar değil mi evet… 10 trilyon dolarlık şirket mi olur? 10 trilyon dolarlık gezegen olur.. Ayrı bir Cumhuriyet olur, oldular zaten.
Bırakın yapsınlar gardaş bırakın geçsinler.
Şirketlerin küreselleşmesi, devleşmesi, gayri resmi devletleşmesi, kartelleşmesi, günümüzde resmi devletleri bile; hatta dünyayı yönetmelerini sağlıyor. Savaşların, terörün ve bütün pisliklerin arkasında da bu küresel çok büyük şirketler var. Mantıksız büyük şirketler. Her sektörde.
İşte akıl. ve bu tragedya. Sofokles’ten beri hiç değişmedi bu manzara. Akıl bence Sisifos’un dağa çıkarıp çıkarıp bıraktığı lanet bir kayadan başka bir şey değil. Çok akıllı olana cin gibi, şeytan gibi derler. Bunu da son olarak buraya bırakayım. Doğasında masumca ve özgürce yaşayan hayvanlardaki huzur, insan da yok.
saygılarımla.
K.Çağlar Aksu
İçinde Kalmasın