Kapitalizmin mübarek buluşlarından ve ritüellerinden biri olan patent hakkına değinmek istiyorum. Sahiplenme hırsı. Ben yaptım, ben ettim. Sadece ben yaptım ve tek başıma. Yoktan var ettim. Sıfırdan(!) Çok çalıştım, sonunda buldum, yaptım ve bunu size bahşettim. Lütfettim. O yüzden bunun bedelini ödeyeceksiniz bana. Bazı yükümlülükleriniz olacak. Bunun karşılığını alacağım. Karşılık almak için , bir karşılık düşünerek yaptım size bu iyiliği. Çünkü ne ürettiysem, fikir ya da materyal bir ürün; bu ürünün bütün üretim aşamalarında kullandığım bütün fikirleri, yolları, araçları, gereçleri, büyük küçük bütün dağları, bayırları, hepsini sıfırdan ben yarattım. Yoktan var ettim. Ben bir tanrıyım o yüzden karşılık isteme hakkım var.
Bir icat mı yaptın? Bir buluş mu yaptın? insanların hayatını kolaylaştıran. İnsanlara yararlı olan bir ürün, bir fikir, bir şey. Yeni bir nesne mi ürettin? Peki? Bunu yoktan mı var ettin? Yani bunu bir ibadet gibi sadece kendi adına patentleyip. Bunun üzerinden astronomik kârlar elde etmek. Ne kadar etik bir durumdur? Sen bütün bir insanlığın bir parçası bir sonucu olarak meydana gelmiş bir varlıksın. bir kere sen var olmanı çok şeye borçlusun. senin zeki olma durumun, bir hedef doğrultusunda uygun veriler toplama durumun ve beynindeki o verileri, tutarlı, pragmatik ve en işlevsel şekilde koordine ediyor olma durumun, senin kendi ürettiğin bir durum değil. senin ıq ‘nun yüksek olması doğuştan gelen bir şey. evet bazı insanlar çok daha zeki olarak doğuyorlar ve bunu genlerine borçlular zaten. gen dediğimiz şey ise atalardan kalıtımla oluşturulan ve devredilen bir fenomen. senin genetik özelliklerinin daha kaliteli ve daha üstün oluşu, senin bazı yetkilerle atıyorum, sanat yetisi olabilir . yaratıcılık olabilir, akademik zeka olabilir ; bilime karşı meyilli olmak falan, bunların genetik etkisi asla yadırgamaz ve bu özellikler geneli itibariyle doğuştan gelen özelliklerdir. senin büyük adam olmanda o buluşları yapmanda; devletin, toplumun, yani devletinin ,toplumunun ,ve ailenin, çok büyük etkisi var. İyi bir eğitim almışsan, çevrendekiler seni fedakarlıklarla doğru şekilde yönlendirip yetiştirmişse; bir buluş yaptın diye asıl sen onlara borçlusun. Yani her zaman topluma borçlu olacak olan sensin. ve borcunu da, o topluma, işte o buluşu ve hizmeti yaparak ödemiş olursun. bu ise hayattaki en büyük tatmini yaratan kalıcı mutluluklardan ve doyumlardan biridir ve öyle olmalıdır. Yani bu insan olana yetmelidir. Senin yetişmende, ailenden itibaren toplumdaki bütün kurumların emekleri ve senin koşullarını sağlamaları yadırganmaz bir gerçektir. sen hiçbir şeyi tek başına ve yoktan yapmadın. sen bilimsel, fikirsel ya da sanatsal bir keşif ya da icat yaptığında hiçbir şeyi sıfırdan ya da yoktan bulmadın. Kadim tarihten şimdiye kadar bütün insanlığın, bütün sanatçıların, bütün bilim adamlarının, fikir adamlarının oluşturduğu bir havuzdan ve o havuzdaki hazır bilgileri kullanarak , o kollektif havuzun içine bir şey ekledin evet bir şey koydun, evet ama dikkat et onu sıfırdan var etmedin , var olan ortak bilgi yığınını kullanarak onun üzerine bir şey ekledin. Sen o buluşu yaparken, yani bulduğun o şeyde; senden önceki sayısız insanın emeği ve hakkı var. Yani bütün bir insanlığın payı var. Hatta senin sadece özgürce düşünce üretmende bile; bütün devrimlerin, bütün ihtilallerin, aydınlanma mücadelelerinin ve bunlarda emeği geçenlerin hatta can verenlerin, sana bilim yapma-fikir üretme koşullarını sağlayan herkesin, hepsinin payı var senin o bilimsel ya da sanatsal ya da fikirsel buluşu yapmanda, hepsinin payı ve emeği var.
İşte bütün bunları topladığımızda ortaya çıkan gerçek yani eğer bir akıl ve vicdan taşırsak; ortaya çıkan hakikat şudur ki, bir buluş yapıldığında onu kendine zimmetli, kendi malı haline getirmek, bencilce ve erdem içermeyen bir edimdir. onu astronomik fiyatlara satmak ve bundan ömür boyu kar elde etmek. Kapitalizmden başka bir şey beklenemezdi. Penisilinden tut çocuk felcini bulan bilim adamları buna patent almadılar mesela tarihte araştırılırsa bunun başka örnekleri de var. demek ki olabiliyormuş . vicdan taşıyan insanlar o patentleri almayabiliyormuş bu konuda söyleyeceklerim bu kadar.
K.ÇAĞLAR AKSU
05.03.2025
İçinde Kalmasın